Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Fęrsluflokkur: Heilbrigšismįl

Einelti er ekki einkamįl

Einelti er ekki einkamįl geranda og žolanda. Einelti spyr ekki um aldur, stétt eša stöšu. Einelti er samfélagsmein sem viš öll berum įbyrgš į og sem viš öll getum tekiš žįtt ķ aš uppręta meš žvķ aš vera mešvituš. Aš lķta undan ķ eineltismįlum er ekki léttvęgara en aš lķta undan žegar önnur ofbeldismįl eiga ķ hlut.

Upplżsingagjöf og almenn fręšsla bęši til barna og ekki sķšur til fulloršinna er besta forvörnin.

Ofbeldi framiš gegn einum hefur oftast įhrif į stóran hóp fólks, įstvini žolandans.

Rannsóknir hafa sżnt aš rót vandans ķ eineltismįlum og öšrum ofbeldismįlum liggur oft hjį gerendum sem eiga viš vanda aš strķša. Ekki bara žolandinn heldur sömuleišis gerandinn getur žvķ žurft į hjįlp aš halda. Rannsóknir hafa einnig sżnt aš žeir sem eru gerendur eineltis į grunnskólaaldri eru gjarnan komnir į sakaskrį fyrir tvķtugt. Afleišingar ašgeršaleysis ķ slķkum mįlum geta žvķ teygt sig vķša.

Fyrsta skrefiš getur vissulega oršiš erfitt aš stķga ef tilkynna žarf um einelti. En enginn žyrfti aš standa rįšalaus hvert skal leita ef fólk veršur vitni aš einelti eša annarri birtingarmynd ofbeldis. Skólar, mannaušsstjórnedur į vinnustöšum, stéttarfélögin, sįlfręšingar, gešlęknar, starfsfólk kirkjunnar. Hjį öllum žessum ašilum er fólk sem er tilbśiš til aš leišbeina.

Gott starf og žjónusta vegna eineltismįla fyrir bęši börn og fulloršna er starfrękt mešal annars hjį Lausninni sjįlfsręktarsamtökum (lausnin.is)  ķ Sķšumśla 13, Lišsmönnum Jerico (jerico.is) Brautarholti 4a, ķ žjósustumišstöšinni Drekaslóš  (drekaslod.is) Borgartśni 3.  

Einstaklingsvištöl, fjölbreytt hópastarf og żmiskonar fręšsla stendur til boša hjį žvķ frįbęra reynda fólki sem sinnir žessum verkefnum af žekkingu og heilum hug.

Og fyrir hverja:

Fyrir karla og konur.
Fyrir fólk sem hefur lent ķ einelti ķ ęsku eša į fulloršinsįrum.
Fyrir fólk sem hefur veriš beitt hverskonar kynferšislegu ofbeldi.
Fyrir alla sem hafa veriš beittir hvers konar ofbeldi ķ parasamböndum.
Fyrir fjölskyldur, vini og ęttingja žolenda ofbeldis.
Fyrir maka žolenda ofbeldis.
Fyrir fólk sem žurfti aš žola vanrękslu ķ ęsku.
Fyrir alla sem hafa žurft aš lķša vegna ofbeldis.
Fyrir žį sem vilja fręšslu um ofbeldi.

Sķšast en ekki sķst vil ég nefna:

  • brįšsnjallt Sjįlfstyrkingarnįmskeiš Lausnarinnar fyrir ungt fólk 13-15 įra, sjį HÉR 
  • og skrif Kolbrśnar Baldursdóttur um žessi mįlefni sem mér finnst einstaklega vönduš, sjį HÉR 

Ķslandspóstur tekur žessu 'eins og hverju öšru hundsbiti'

Ķ ķslensku er stundum tekiš žannig til orša žegar fólk žarf aš sętta sig viš oršinn hlut, eitthvaš sem mišur hefur fariš aš viškomandi "žurfi bara aš taka žvķ eins og hverju öšru hundsbiti".

DalmatķuhundurMargir spyrja spurninga žessa dagana hvort Ķslandspóstur sé ekki aš skorast undar įbyrgš. Fyrirtękjum į ķslenskum vinnumarkaši ber skylda til aš tryggja öryggi sinna starfsmanna eins og frekast er kostur. Engu aš sķšur hefur vinnuveitandinn ķ žessu tilviki ekki sżnt samstöšu meš sķnum starfsmanni og kęrt atvikiš til lögreglu.

Ešlileg og sjįlfsögš starfsregla hjį Ķslandspósti ętti aš vera: žar sem hundar eru lausir ķ göršum sé pósturinn ekki borinn heim til fólks heldur žurfi viškomandi aš sękja hann į pósthśs. Lögin eru skżr. Hundurinn ķ Mosfellsbę er réttdrępur.

Hundsbit geta veriš hęttuleg.

Śr samžykkt Umhverfisrįšuneytis um hundahald ķ žéttbżli: Sį sem veršur fyrir biti skal strax leita lęknis. Ef hundur bķtur mann getur eigandi įtt von į kęru frį žeim bitna eša ašstandanda hans. Heimilt er aš aflķfa žegar ķ staš hęttulegan hund og hund sem bķtur. Hafi eigandi įstęšu til žess aš ętla aš hundur hans sé grimmur eša varasamur skal hann sjį til žess aš hundur hans sé įvallt mżldur utan heimilis sķns. 

Hundur (Canis familiaris) er talinn vera eitt elsta hśsdżr mannsins. Hann hefur bśiš meš honum ķ meira en 12.000 įr og gagnast honum į margan hįtt. Hundar eru af ęttbįlki rįndżra.Žeir eru nįskyldir ślfum og eiga margt sameiginlegt meš žeim. Žeir hafa t.d. bįšir įkvešiš tįknmįl sem segir til um fyrirętlanir žeirra o.fl. Fólk sem umgengst hunda mikiš skilur tįknmįliš og veit hvernig žaš į aš bregšast viš žvķ. Žeir sem umgangast hunda ekki mikiš vita žaš hins vegar ekki. Žeir įtta sig ekki į žvķ hvort hundur er lķklegur til įrįsar og bregšast jafnvel rangt viš merkjum og espa hundinn upp.

iconic-movie-101-dalmatiansHundar eru ręktašir til žess aš gegna żmsum hlutverkum. Žeir eru einnig tamdir til žess aš sżna įkvešna hegšun og bregšast viš skipunum og įreiti. Višbrögš hunda viš ókunnugu fólki fara m.a. eftir hundakyni og uppeldi og žvķ hvort žeir eru vanir žvķ aš umgangast ókunnuga. Hundar geta t.d. litiš į ókunnugt fólk sem keppinauta og innrįs į yfirrįšasvęši sitt. Žeir geta einnig litiš į žį sem hęttu eša ögrun. Mörgum hundategundum er einfaldlega illa viš ókunnuga; forfešur žeirra hafa žį veriš tamdir til žess aš gera bęši višvart um mannaferšir og verjast žeim. Žaš kemur žvķ ešlilega fyrir aš hundar ógni fólki og komi žvķ į óvart.

Žaš er stašreynd aš hundar eiga žaš til aš bķta fólk.  Hundar geta bitiš af mörgum įstęšum. Žeir geta t.d. bitiš žegar žeir verša hręddir, žeim bregšur og žegar žeir verša spenntir.

Įriš 2002 gerši Umhverfisrįšuneytiš samžykkt um hundahald ķ Reykjavķk. Reglugeršin sneri mešal annars aš varśšar-, ašgęslu- og umgengnisskyldum hundaeigenda. Ķ samžykktinni segir aš hundaeigandi skuli „gęta žess vel, aš hundur hans valdi ekki hęttu, óžęgindum eša óžrifnaši, né raski ró manna”.

Žaš er žó stašreynd aš margir hundaeigendur telja sig ekki žurfa aš fara eftir reglugeršinni. Reykjavķkurbśar žurfa ekki annaš en aš rölta eftir nęrliggjandi göngustķgum til aš fį stašfestingu į žvķ. Hundaeigendur sem ekki fara eftir samžykktinni eru margir hverjir mjög ósįttir viš žessar reglur og finnst žęr śt ķ hött. Žeir bera žvķ oftar en ekki viš aš žeirra hundur bķti ekki og sé meinlaus.


mbl.is Verši meš munnkörfu utandyra
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Jóel litli

Fólk sem langar til aš eignast barn en getur žaš ekki af mismunandi įstęšum žarf alltof oft aš lęra aš lifa viš mikla sorg og tómleika. Žessa lķšan getur lķklega enginn skiliš til fulls nema žeir sem žekkja af eigin raun eša žeirra sem mjög nįkomnir žeim eru vegna vinįttu eša fjölskyldutengsla.

 

Žegar foreldrar Jóels litla fóru af staš meš žetta ferli, stašgöngumęšrun erlendis žį vissu žau aš žaš er ólöglegt skv ķslenskum lögum. Allir fulloršnir vel upplżstir ķbśar į vesturlöndum vita lķka aš ef gift kona fęšir barn žó į Indlandi sé, žį er maki konunnar barnsfaširinn ķ augum laganna. Žau hafa žvķ vitaš fullvel aš hér var į brattann aš sękja meš żmislegt varšandi fęšingu litla Jóels. Kjarkinn hefur žau ekki vantaš sem betur fer. 

 

Vitaskuld žarf aš endurskoša löggjöfina į Ķslandi. Ragnheišur Elķn Įrnadóttir, žingmašur Sjįlfstęšisflokks hafši frumkvęši aš undirbśningi žingsįlyktunartillögu um heimild til stašgöngumęšrunar. Nś hafa žingmenn śr Sjįlfstęšisflokki, Framsóknarflokki og Samfylkingu lagt fram į Alžingi sameiginlega žingsįlyktunartillögu um stašgöngumęšrun žar sem heilbrigšisrįšherra verši gert aš skipa starfshóp til aš undirbśa frumvarp.  

-  Aš mörgu ber aš hyggja ķ žessum viškvęmu mįlum og mörgum spurningum aš svara bęši sišferšilegum og praktķskum til aš fyrirbyggja sem best aš vandamįl geti komiš upp sķšar. Hér er vonandi um žverpólitķskt verkefni aš ręša sem getur oršiš til aš auka į hamingju ķslendinga žegar fram ķ sękir.

Ég held aš full įstęša sé til aš endurskoša sömuleišis löggjöf um ęttleišingar, hvort viš séum ekki meš of žröng skilyrši og gerum fólki óžarflega erfitt fyrir. 

 

 

Joel Fęrseth

Žaš er įnęgjulegt aš žetta einstaka mįl fęr nś loks farsęlan endi og aš Jóel litli er vęntanlegur til Keflavķkur meš hugdjörfum foreldrum sķnum. 

 

Mig langar til aš óska fjölskyldunni innilega til hamingju. Megi žeim farnast vel ķ framtķšinni. Heart


mbl.is Jóel vegni sem allra best ķ lķfinu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Jólapóstinum breytt ķ annars konar veršmęti

Margir fį frķmerktan póst į žessum įrstķma.

Kristnibošssambandiš (SĶK) tekur viš frķmerktum umslögum sem eru sķšan seld til įgóša fyrir kristinbošs- og hjįlparstarf mešal annars ķ Kenża og Ežķópķu.

Žaš kostar einungis nokkur hundruš krónur į mįnuši aš sjį barni fyrir menntun ķ Ežķópķu. Į hverju įri hafa fengist fyrir frķmerki nokkur hundruš žśsund króna sem hafa nżst vel ķ Afirķku. Mest verš fęst fyrir umslögin ķ heilu lagi. 

Žaš er lķtiš fyrir žvķ haft aš leggja žessu mįlefni liš:

Fólk getur sent umslögin sķn til 

Sambands ķslenskra kristnibošsfélaga  SĶK, Hįaleitisbraut 68, 103Rvķk 

ķ staš žess aš henda žeim.

Halo


Matstofa Samhjįlpar

Vķša geta žeir lagt af mörkum sem vilja styšja gott hjįlparstarf. 

Matstofa Samhjįlpar  hefur unniš ašdįunarvert starf undanfarin įr žó ekki rati umfjöllun um žaš oft ķ fjölmišla. Žar er Grettistaki lyft alla daga - allt įriš. Starfsemin er rekin meš styrkjum og sjįlfbošavinnu. Bošiš er upp į eldašan hollan mat į hverjum degi įn greišslu. 

Söfnun stendur yfir til styrktar matstofunni.

Upplżsingar um söfnun Samhjįlpar sjį HÉR

 

Leitaš er til landsmanna eftir frjįlsu framlagi. Žeir sem gefa 2.900 krónur eša meira, fį aš gjöf geisladiskinn „Lķf“, sem er meš lögum og textum eftir bręšurna Gušna Mį Henningsson og Birgi Henningsson en žeir gįfu alla vinnu viš gerš disksins, og ašrir sem komu aš gerš hans.

Reikningsnśmer söfnunarinnar er: 101-26-31883, kt. 690104-2880.

Matstofa Samhjįlpar er opin alla daga įrsins, į virkum dögum kl 10-16 og um helgar kl 11-16. 


Tķmaskekkja sem žarf aš leišrétta

Meiri birta - betra lķf.    

Nś liggur loksins fyrir Alžingi tillaga um aš breyta klukkunni į Ķslandi. Žaš er ķ raun furšulegt aš ekki hafi veriš fyrir löngu gerš žessi breyting til heilsubótar fyrir almenning. Kannski er žaš vegna žess aš unglingar hafa ekki atkvęšisrétt.

Tķmaskekkjan er ein klukkustund sem viš Ķslendingar erum į undan okkur sjįlfum ;)

Rannsóknir hafa sżnt aš lķkamsklukkan fylgir gangi sólar. Heilsufarsrannsóknir hafa einnig sżnt aš ungmenni eru viškvęmust fyrir įhrifum žess aš klukkan okkar er ķ ósamręmi viš lķkamsklukkuna.   

 

Mjög margir verša orkuminni ķ mesta skammdeginu. Sjįlf er ég ein aš žessu fólki sem myrkriš tekur sinn toll af. Meira įtak žarf til aš framkvęma žaš sem mašur gerir "meš annarri hendi" į öšrum įrstķmum. Ómešvitaš fer mašur sér eitthvaš hęgar og hefur fęrri jįrn ķ eldinum į mešan žetta mesta sólarleysi gengur yfir.   

Eftir aš hafa bśiš erlendis um įrabil og flutt tilbaka heim ķ skammdegiš finnur mašur enn betur hverju žetta breytir.  Aš fara af staš śt ķ starfsdaginn ķ björtu er einfaldlega betra lķf  Wink


mbl.is Vilja seinka klukkunni
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Til styrktar Krabbameinsfélagi Ķslands - skemmtilegur bleikur dagur ķ mannlķfinu

bleika slaufan_Ragnheišur I.Margeirsdóttir hönnušurBleika slaufan, söfnunarįtak Krabbameinsfélags Ķslands hófst 1. október. Félagiš hefur sett sér žaš markmiš aš selja 50 žśsund slaufur fram til 15. október žegar sölunni lżkur.

Bleiku slaufuna er hęgt aš kaupa hér

 

bleikt bindiĮ morgun föstudag veršur haldinn bleikur dagur vķša į vinnustöšum landsins.

bleikur eftirrétturAlla hluti er hęgt aš gera skemmtilega ef fólk bara ętlar sér žaš.

Žaš skapar stemningu ef sem flestir klęšast bleikri flķk, bleikur dśkur į borši, blóm eša kerti, jį eša bleikur matur ef vill!

 


Motturnar ķ umhverfinu

poirotStarfsumhverfi mitt hefur tekiš stakkaskiptum sķšustu vikurnar. Žar er karlmannafjöld sem flestir hafa keppst viš aš raka saman bęši peningum og mottum fyrir söfnunarįtakiš Karlmenn og krabbamein.

Meš hverri vikunni sem leiš varš starfsumhverfi mitt ljótara. Mottur eru ekki klęšilegar fólki nema ķ einstaka undantekningartilvikum. 

Ég hlakka til aš męta ķ vinnuna į mįnudaginn og sjį aftur (vonandi) mottuhreinsuš andlit minna įgętu starfsfélaga. HappyGrin


mbl.is Söfnunarįtaki lżkur ķ kvöld
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

17. mars, dagur įn eineltis

Einelti er ein sorglegasta birtingarmynd samskipta mešal fólks, ekki bara ķ skólum heldur ekki sķšur į vinnustöšum fulloršinna.

Eineltiš dafnar af žvķ aš žeir sem verša fyrir žvķ žora ekki aš segja frį.

Dagur įn eineltis var haldinn ķ fyrsta skipti į vegum Reykjavķkurborgar ķ gęr og hófst meš tįknręnni athöfn į Tjarnarbakkanum klukkan 14. Nemendur śr nokkrum skólum borgarinnar voru žar samankomnir og barnakór söng. Višstaddir fengu miša ķ hönd og verša bešnir um aš skrifa jįkvęš skilaboš śt ķ samfélagiš til aš hengja į tré en aš žvķ loknu er efnt til mįlžings ķ Rįšhśsinu.

Marta Gušjónsdóttir formašur mannréttindarįšs Reykjavķkur flutti žį tillögu ķ borgarstjórn į haustmįnušum aš einn dagur į įri yrši helgašur einelti og žį jafnt einelti sem į sér staš ķ skólum, ķ ķžrótta og tómstundastarfi og į vinnustöšum fulloršinna. Tillagan var samžykkt og er ętlunin aš gunnskólar, leikskólar og vinnustašir borgarinnar taki höndum saman og hugi aš žvķ hvernig hęgt er aš gera vinnuumhverfiš jįkvęšara og žannig śr garši gert aš einelti geti ekki žrifist. 

Ég fagna žessu frumkvęši hjį Reykjavķkurborg sem vonandi veršur hvatning bęši til fólks og fyrirtękja aš vera vakandi fyrir žessu og til aš gera öllum ljóst aš žaš eru sjįlfsögš mannréttindi aš lķša vel į vinnustaš hvort sem žaš er ķ vinnu eša skóla og aš einelti er EKKI višurkennd hegšun.


Einelti er félagslegt fyrirbęri

Yfirleitt žegar talaš er um einelti veršur manni hugsaš til skólanna. En einelti er žvķ mišur ekki sķšur algengt ķ samskiptum fulloršins fólks, į vinnustöšum og vķšar.  Meš žvķ aš horfa uppį einelti og gera ekkert ķ žvķ  veršum viš óbeint žįttakendur ķ aš styrkja gerandann og auka į vanlķšan žess sem eineltiš beinist aš.  

Eftirfarandi grein er mjög athyglisverš, hśn er eftir Sigtrygg Jónsson sįlfręšing og birtist ķ tķmariti bókageršarmanna įriš 2000:

Einelti er žaš kallaš žegar einstaklingur eša hópur einstaklinga reynir aš śtiloka einn eša hugsanlega fleiri śt śr hópnum meš margvķslegum hętti.

Žetta getur veriš meš stöšugri strķšni, gera fórnarlambiš aš ašhlįtursefni, sżna žvķ vanžóknun, hęšast aš žvķ, bera śt slśšur um fórnarlambiš, einangra žaš og śtskśfa og jafnvel getur veriš um lķkamlega valdbeitingu aš ręša. Einelti felur žaš ķ sér aš fórnarlambiš upplifir sig óvelkomiš ķ og śtilokaš af hóp, sem žaš getur ekki annaš en tilheyrt, t.d. vinnuhóp, skólabekk, fjölskyldu o.s.frv. Til er aš einstaklingar leggist žannig į ašra einstaklinga, įn stušnings annarra ķ hópnum, en žį er ekki talaš um einelti ķ sama skilningi, žar sem fórnarlambiš upplifir sig ekki einangraš og śtilokaš į sama hįtt og getur variš sig meš žvķ aš lķta į ofsękjandann sem veikan eša vondan. Einelti felur ķ sér aš fórnarlambiš upplifir alla eša flestalla ķ hópnum į móti sér, žó svo aš ķ langflestum tilvikum sé meirihlutinn óvirkur ķ stušningi sķnum viš eineltiš. Ašeins lķtill hluti hópsins er yfirleitt virkur, en nżtur stušnings hins hlutans ķ gegnum ašgeršarleysi hans, en flestir žeirra lķta svo į aš hęttulegt sé aš taka upp hanskann fyrir fórnarlambiš. Žaš gęti leitt til žess aš žeir sjįlfir verši lagšir ķ einelti.

Einelti er félagslegt fyrirbęri

Einelti er žannig félagslegt fyrirbęri. Žaš tengist alltaf hópi fólks og valdabarįttu einstaklinga innan hópsins og óöryggi žeirra um stöšu sķna innan hans. Žaš er žvķ ekki einangraš samspil į milli tveggja einstaklinga. Slķk samskipti eru ekki kölluš einelti. Žaš er žvķ naušsynlegt aš stjórnendur hópa, hvort sem žaš eru stjórnendur į vinnustaš, kennarar, skįtaforingjar eša ašrir leištogar hópa, geri sér grein fyrir žvķ hvort um er aš ręša einelti, sem er félagslegt fyrirbęri innan hóps, eša deilur og įgreining milli tveggja einstaklinga. Višbrögš žeirra eiga aš stjórnast af žvķ. Einelti myndast ašeins ķ hóp, žar sem einhvers konar vanlķšan er til stašar. Lķši öllum einstaklingum vel ķ hópnum, finnist allir meira eša minna jafnir, finni aš allir njóti žokkalega jafnrar viršingar, finni aš allir hafi eitthvaš aš segja og aš hlustaš sé jafnt į alla, myndast ekki einelti ķ hópnum. Sé hins vegar rķkjandi ójöfnušur ķ hópnum, hlustaš sé į suma en ašra ekki og mikill munur į viršingu milli einstaklinga, myndast vanlķšan ķ hópnum. Fyrri hópurinn hefur flatan valdapķramķda eša goggunarröš, žar sem jöfnušur og vellķšan rķkir og sįtt er um forystuna. Sķšari hópurinn hefur brattan valdapķramķda eša goggunarröš, žar sem rķkir ójöfnušur, vanlķšan og valdabarįtta. Žaš er einungis ķ sķšari hópnum sem einelti getur myndast og alltaf sem hluti af valdabarįttunni, sem į sér staš ķ hópnum. Sś valdabarįtta er ekki einungis į efstu žrepunum, vegna žess aš ķ slķkum hópi rķkir mikiš óöryggi um stöšu sķna hvar sem er ķ goggunarröšinni og žvķ myndast žörf hjį öllum fyrir aš klifra ofar og žį gjarnan į kostnaš žeirra, sem nešar eru.

Öryggi ķ staš vellķšunar

Sé rķkjandi vanlķšan og óöryggi ķ hóp og valdapķramķdi hans brattur leita allir einstaklingar hópsins eftir einhvers konar stöšugleika og öryggi. Žaš er hins vegar ekki endilega leitaš eftir vellķšan, žvķ vellķšan er aftar ķ žarfaforgangsröš einstaklinga en öryggi. Ķ slķkum hóp lķtur alltaf śt fyrir aš mesta öryggiš um stöšu sķna sé į efstu žrepum hans, sérstaklega vegna žess aš svo viršist sem žar sé mesta viršingin, įhrifin og völdin. Žess vegna leita einstaklingarnir upp goggunarröšina meš žvķ aš koma öšrum ķ henni nišur fyrir sig. Žaš er hęgt aš gera meš žvķ aš smjašra fyrir forystunni, leggja henni liš eša sżna henni fram į hollustu į żmsan hįtt t.d. meš žvķ aš andmęla henni ekki, hlęgja aš uppįtękjum hennar eša örva hana til dįša į annan óbeinan hįtt. Eftir žvķ sem ofar dregur ķ goggunarröšinni kemur žó fram nżtt óöryggi hjį einstaklingunum ķ hópnum, sem felst ķ aukinni hęttu į aš falla (aftur) nešar ķ goggunarröš hópsins eša, fyrir žį sem efstir eru, aš missa völd sķn, ef tekiš er feilspor. Žannig verša mešlimir hópsins aš višhalda völdum sķnum eša klifri upp į viš og hópurinn er fastur ķ neti óöryggis og vanlķšunar. Ķ hópnum myndast sķšan hópbundnar hegšunarreglur (norm), sem halda honum enn fastar ķ žessum višjum og aš lokum er žaš einungis utanaškomandi stjórnun eša ašstoš, sem getur hjįlpaš honum śt śr žessum vķtahring. Allir mešlimir hópsins eru fastir ķ netinu og žaš aš gera tilraun til aš brjótast śt śr žvķ eykur hęttuna į aš falla nišur goggunarröšina og žį jafnvel lenda nešst ķ henni og eiga žar meš į hęttu aš verša veikastur ķ hópnum. Allir skynja hęttuna af žeirri stöšu viš žessar ašstęšur og foršast hana eins og heitan eldinn.

Valdabarįtta

Žegar žannig er komiš fyrir hópi, er mikil hętta į aš einelti myndist ķ honum. Valdabarįttan og žörfin fyrir aš upphefja sjįlfan sig į kostnaš annarra leggur grunninn aš žvķ. Fórnarlambiš er žį ętķš vališ śr nešstu žrepum goggunarrašarinnar. Fyrir kemur aš fórnarlambiš ber yfirmannstitil, en žį er um aš ręša yfirmann, sem hefur ķ raun engin völd ķ hópnum, er nešst ķ goggunarröšinni og ręšur ekki viš yfirmannstitil sinn. Hópurinn finnur eitthvaš viš fórnarlambiš og notar žaš til aš benda į aš viškomandi eigi ekki heima ķ hópnum. Žaš getur veriš eitthvaš viš śtlit einstaklingsins eša hegšun hans eša ašstęšur. Eina leišin er žvķ aš fórnarlambiš hafi ekki styrk til aš verja sig og aš hęgt sé aš koma fram viš žaš meš hegšun sem segir: “Žś ert öšruvķsi en viš og įtt žvķ ekki heima meš okkur”. Einelti byggist žannig į vissan hįtt į žvķ aš styrkja hópinn innbyršis meš žvķ aš halda žeirri skošun į lofti aš um sé aš ręša “okkur og žig”. Žrennt gręšist į žessu fyrir meirihlutann. Ķ fyrsta lagi gerir žaš žeim sem ofar eru ķ goggunarröšinni kleyft aš komast enn ofar meš žvķ aš żta fórnarlambinu nišur hana og raša öšrum hópmešlimum į milli sķn og fórnarlambsins. Ķ öšru lagi veršur til įkvešin (sjįlfs)blekking um samstöšu og öryggi innan hópsins, a.m.k ķ efstu žrepum goggunarrašarinnar. Ķ žrišja lagi styrkir slķkt athęfi stöšu og styrk žeirra sem ķ efstu žrepunum eru, žar sem žetta bendir öšrum en fórnarlambinu į hvaš bķši žeirra, ef žeir halda sig ekki į mottunni.

Stjórnunarstķll ręšur śrslitum

Af framanskrįšu sést aš einelti er félagslegt fyrirbęri, sem stjórnast af žvķ aš um vanlķšan er aš ręša ķ hópnum. Žaš orsakast ekki af žvķ aš einstaklingar séu vondir eša veikir og eina leišin til aš bregšast viš žvķ er aš takast į viš stjórnun hópsins. Žaš er eitt meginhlutverk stjórnanda aš stjórna žannig aš ķ hópnum rķki vellķšan. Žannig skapar hann mest öryggi og įnęgju ķ hópnum og nęr hįmarksafköstum hjį honum. Ef einelti kemur upp ķ hópi, og einungis er tekiš į mįlinu śt frį einstaklingunum, geranda og/eša fórnarlambi, leišir žaš ekki til breytinga į stjórnun hópsins eša hópgeršinni og hęttan į aš ašrir fari inn ķ hlutverk žessara einstaklinga og sagan endurtaki sig er įkaflega mikil. Žó er ekki hęgt aš śtiloka aš hópgeršin breytist óvart viš slķkar ašgeršir. Žį er žaš og augljóst aš sé fórnarlambiš tekiš śt śr hópnum og flutt ķ annan hóp, fer žaš eftir žvķ hvort ķ nżja hópnum rķkir vellķšan eša vanlķšan, hvernig fórnarlambinu reišir af žar. Nżliši er alltaf veikasti einstaklingurinn ķ hópnum og getur žvķ aušveldlega aftur lent ķ fórnarlambshlutverkinu ķ nżja hópnum, sé žörf fyrir einelti ķ žeim hópi.Žaš er undir stjórnanda hóps, leištoga hans eša kennara komiš, hvort ķ hópnum rķkir vellķšan eša vanlķšan. Žaš er stjórnandans aš stjórna meš žeim hętti aš vellķšan rķki og žaš er hans aš bregšast žannig viš, ef upp kemur vanlķšan, t.d. vegna utanaškomandi įhrifa, aš hópurinn nįi aftur jafnvęgi og vellķšan. Stjórnanda ber aš stjórna hópi žannig aš ekki myndist ķ honum žörf fyrir einelti. Žaš er ekki nóg fyrir hann aš velta fyrir sér višbrögšunum viš einelti žegar žaš er komiš ķ fullan gang.

(Grein žessi er lķtiš breytt frį žvķ aš hśn birtist ķ tķmariti Bókageršarmanna įriš 2000.)

Nęsta sķša »

Höfundur

Marta B Helgadóttir
Marta B Helgadóttir

Höfundur er bókaormur, leiðsögumaður og verkefnastjóri. 

martahelga@gmail.com

Til að skoða það efni sem viðkemur Leshringnum: skoðið færsluflokkinn "bækur" hér neðarlega vinstramegin á síðunni.

Bloggfærslum sem ekki tengjast Leshringnum er stundum fargað eftir síðasta söludag.  

Ath.: Nafnlausir bloggarar eru ekki velkomnir á síðunni. Álit þeirra sem ekki tjá sig undir eigin nafni er ekki áhugavert. 

Þegar vindar blása byggja sumir skjólvegg en aðrir vindmyllur.

Bękur

Lesefni ķ Leshringnum

  • Herman Koch : Kvöldveršurinn
    Bókaspjall 20.feb.2011
  • Mary Ann Schaffer: Bókmennta og kartöflubökufélagiš
    Bókaspjall 9jan2011
  • Lene Kaaberbol og Agnete Friis: Barniš ķ feršatöskunni
    Bókaspjall 28nóv2010
  • Kajsa Ingemarsson: Sķtrónur og saffran
    Bókaspjall 31okt2010
  • Jón Kalmann Stefįnsson: Harmur englanna
    Bókaspjall 28.mars
  • Paul Auster : Lokaš herbergi
    bókaspjall 21.febrśar
  • Anne B Radge : Berlķnaraspirnar
    Spjalldagur 17.jan
  • Mark Haddon : Furšulegt Hįttarlag hunds um nótt
    Bókaspjall 6.desember 2009
  • Sue Monk Kidd : Leyndardómur bżflugnanna
    Bókaspjall 8.nóvember 2009
  • Ólafur Gunnarsson: Dimmar rósir
    bókaspjall 24.maķ 2009
  • Einar Kįrason: Ofsi
    bókaspjall 26.aprķl 2009
  • Gušrśn Eva Mķnervudóttir : Skaparinn
    Bókaspjall 29.mars 2009
  • Aušur Jónsdóttir : Vetrarsól
    Spjalldagur 22.feb 2009
  • Oscar Wilde : Myndin af Dorian Gray
    Spjalldagur 18.janśar 2009
  • Liza Marklund: Lķfstķš
    Spjalldagur 14.desember 2008
  • Jeanette Walls : Glerkastalinn
    Spjalldagur 16.nóvember 2008
  • Kristķn Marja Baldursdóttir : Óreiša į striga
    spjalldagur 12.október 2008
  • Kristķn Marja Baldursdóttir : Karķtas įn titils
    Spjalldagur 14.sept 2008
  • Yrsa Siguršardóttir : Aska
    Spjalldagur 17.įgśst 2008
  • Jóhanna Kristjónsdóttir : Arabķukonur
    Spjalldagur 13.jślķ 2008
  • Khaled Husseini: Žśsund bjartar sólir
    Spjalldagur 15.jśnķ 2008
  • Khaled Hosseini: Flugdrekahlauparinn
    spjalldagur 18.maķ 2008
  • Hrafn Jökulsson : Žar sem vegurinn endar
    spjalldagur 13.aprķl 2008
  • Jón Kalman Stefįnsson : Himnarķki og helvķti
    spjalldagur 9.mars 2008
  • Marina Lewycka: Stutt įgrip af sögu traktorsins į śkraķnsku
    spjalldagur 10.febrśar 2008
  • Pįll Rśnar Elķsson og Bįršur Jónsson: Breišavķkurdrengur
    spjalldagur 6.janśar 2008
  • Vikas Swarup: Viltu vinna milljarš
    spjalldagur 25.nóvember 2007
  • Bragi Ólafsson: Sendiherrann
    spjalldagur 4.nóvember 2007
  • Žorvaldur Žorsteinsson : Viš fótskör meistarans
    spjalldagur 30.september 2007
  • Milan Kundera: Lķfiš er annarsstašar
    spjalldagur 16.september 2007

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband